Τετάρτη 3 Αυγούστου 2011

Marshall plan v. 2.0


Πολυκίνδυνος πολιτική
Το Σχέδιο Μάρσαλ μόνο μια φορά έφερε αποτέλεσμα

του William Pfaff

Το Παρίσι έχει γίνει μια πόλη φα­ραωνικών μνημειωδών κατασκευ­ών, μια και κάθε νέος πρόεδρος της δημοκρατίας ιδρύει κάτι καινούριο, κάτι για να τον θυμούνται. Το μουσείο του 19ου αιώνα, το Μουσείο ντ' Ορσέ που άνοιξε τον περασμένο χειμώνα, είναι η απάντηση του πρώην Προέδρου Βαλερύ Ζισκάρ ντ' Εσταίν στο Κέντρο Τέχνης και Πολιτισμού του προκατό­χου του Πομπιντού. Η καινούρια όπερα του Φρανσουά Μιττεράν στην Βαστίλλη - με τα σχέδιά της ελαφρώς διορθω­μένα από τη συντηρητική κυβέρνηση του Ζακ Σιράκ - είναι υπό κατασκευήν. Το ίδιο και το «Μεγάλο Λούβρο» του, μια απέραντη υπόγεια προσθήκη στο υπάρχον μουσείο, η οποία θα επιστε­γαστεί με την κρυστάλλινη πυραμίδα του διάσημου αρχιτέκτονα Ι.Μ. Πέι.
Οι υπερταχείες των 270 χιλιομέτρων την ώρα σύντομα θα εξυπηρετούν εκτός από την Λυών και το Μπορντώ, την Γενεύη και την Μασσαλία, και τελικά μπορεί να φτάσουν στις Βρυξέλλες, στο Άμστερνταμ και ίσως στην Κολωνία. Αν κατασκευαστεί το τούνελ της Μάγ­χης, θα πάνε και στο Λονδίνο. Το γαλ­λικής έμπνευσης, ευρωπαϊκής χρημα­τοδότησης διαστημικό λεωφορείο Ερ­μής ετοιμάζεται - για να πάει στο διά­στημα πάνω στον ευρωπαϊκό πύραυλο Αριάν. Και το Παρίσι διαθέτει επίσης ανθισμένες καστανιές και ακορντεονίστες που παίζουν στα υπαίθρια «καφέ».
Πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πό­λεμο οι Γερμανοί είχαν μια παροιμία - ότι είναι κανείς «ευτυχισμένος σαν τον Θεό στην Γαλλία». Πριν 47 χρόνια, με γερμανική πρωτοβουλία, αυτή η ευ­τυχία έγινε θρύψαλα, όπως έγινε και η ευτυχία της ίδιας της Γερμανίας. Και η δεκαετία που ακολούθησε ήταν φρι­κιαστική. Τώρα όμως η Γαλλία και πάλι ευημερεί - αν και δεν είναι ποτέ της ευχαριστημένη - και η Γερμανία ευημερεί ακόμα περισσότερο, μολονό­τι δεν χτίζει πια μνημεία της γερμανι­κής δόξας. (Η Μερσέντες-Μπενζ εξυ­πηρετεί τον ρόλο του μνημειώδους για τη σύγχρονη Δυτική Γερμανία.)
Η Δυτική Ευρώπη σήμερα είναι πιο εύπορη και δυναμική (δες τις στατιστι­κές παραγωγικότητας και εμπορίου), και ίσως πιο ευτυχισμένη (εδώ δεν έ­χουμε στατιστικές, μόνο ανεκδοτολο­γικές ενδείξεις) από τις Ηνωμένες Πο­λιτείες. Αυτή η Ευρώπη των μνημείων και της ευμάρειας - τα δάνεια της ο­ποίας, μαζί με εκείνα της Ιαπωνίας, χρηματοδοτούν τα ελλείμματα της Α­μερικής, και οι εξαγωγές της οποίας, μαζί με εκείνες της Ιαπωνίας, διώχνουν τις αμερικανικές εξαγωγές από τις συ­ναγωνιστικές αγορές - άρχισε με την οικονομική βοήθεια που της παρεσχέ­θη από τις Ηνωμένες Πολιτείες εδώ και τέσσερις δεκαετίες. Η τεσσαρακοστή επέτειος του Σχεδίου Μάρσαλ εορτά­σθηκε την περασμένη άνοιξη και το καλοκαίρι, και οι λόγοι του εορτασμού είναι προφανείς: από την εφαρμογή του σχεδίου η πορεία της Ευρώπης ήταν ανοδική. Δεν συνέβη το ίδιο και με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μέχρι που θα μπορούσε κανείς να φέρει το επιχείρη­μα ότι οι απογοητεύσεις που υπέστη­σαν οι ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια είναι, κατά έναν βαθμό, αποτέλεσμα της επι­τυχίας αυτών ακριβώς των πνευματικών και πολιτικών νεωτερισμών για τους οποίους ήταν υπεύθυνη η Ουάσινγκτον κατά τους μήνες που ακολούθησαν το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέ­μου.
Στα απομνημονεύματα του ο Ντην Άτσεσον περιέλαβε μια φράση της Αγγλίδας συγγραφέως Βερόνικα Γουέτζγουντ σχετικά με το πώς γράφεται η ιστορία: «Γνωρίζουμε το τέλος πριν λάβουμε υπ' όψη μας την αρχή, και ποτέ δεν μπορούμε να επαναφέρουμε πλήρως στη μνήμη μας πώς ήταν όταν γνωρίζαμε μόνο την αρχή.» Το Σχέδιο Μάρσαλ γεννήθηκε από την κρίση που ανέκυψε το 1947 σχετικά με την Ελλάδα και την Τουρκία. Τώρα ξέρουμε ότι η σοβιετική απειλή - να προκαλέσει εξέγερση στην Ελλάδα και να εισβά­λει στην Τουρκία - δεν ήταν αυτό που φαινόταν τότε. Αλλά τότε ποιος ήξερε όσα ξέρουμε τώρα;
Μια δεύτερη ερώτηση που πρέπει να γίνει, σαράντα χρόνια αργότερα, είναι το πού θα βρισκόμασταν σήμερα αν οι τότε υπεύθυνοι δεν είχαν πιστέψει στα δεδομένα που διέθεταν και δεν είχαν δράσει αναλόγως. Ζούμε μέσα σ' έναν γεωπολιτικό χάρτη σχεδιασμένο από πράξεις του παρελθόντος, σχηματισμένο από την κληρονομιά πνεύματος και τακτικής εκείνων που ήξεραν μόνο την αρχή. Παραμένουμε αιχμάλωτοι τους. Οι ιδέες που εκείνοι χρησιμοποίησαν σε κρίσιμες στιγμές, λύσεις πρωτότυ­πες γι' αυτούς, διαμόρφωσαν τον πολι­τικό μας χώρο και έγιναν οι παραδεδεγ­μένες ιδέες μας. Ο Στρατηγός Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, τότε Αρχηγός του Επιτελείου, ήταν εκείνος που πρότεινε ότι το σχέδιο το οποίο συντάσσετο το 1946 για την πα­ροχή οικονομικής βοηθείας στην Ελ­λάδα και στην Τουρκία θα έπρεπε να περιέχει πρόβλεψη και για άλλες ευά­λωτες χώρες. Το γιατί, ήταν προφανές στην εκτίμηση της καταστάσεως που έκανε για τους ηγέτες του Κογκρέσου ο Άτσεσον, Υφυπουργός τότε Εξωτε­ρικών: «[Ένα] εξαιρετικά πιθανό σο­βιετικό ρήγμα [του μετώπου] θα άφηνε τρεις ηπείρους ανοικτές στη σοβιετική διείσδυση. Σαν μήλα σ'ένα βαρέλι που χαλάνε εξ αιτίας του μοναδικού σάπιου που βρίσκεται ανάμεσά τους, το "χά­λασμα" της Ελλάδας θα μεταδίδετο στην Περσία και σε όλη την Ανατολή. Θα περνούσε επίσης στην Αφρική μέσω της Μικράς Ασίας και της Αιγύ­πτου, και στην Ευρώπη μέσω της Ιταλίας και της Γαλλίας, οι οποίες ήδη απειλούντο από τα ισχυρότερα τοπικά Κομμουνιστικά Κόμματα της Δυτικής Ευρώπης. Η Σοβιετική Ένωση έπαιζε ένα από τα μεγαλύτερα παιχνίδια στην ιστορία με το ελάχιστο δυνατό κό­στος. »

Στην πραγματικότητα, ο Στάλιν είχε ξεγράψει την Ελλάδα τουλάχιστον δύο μήνες προτού ψηφιστεί το Σχέδιο Μάρ­σαλ από το Κογκρέσο τον Απρίλιο του 1948. Τον Φεβρουάριο του 1948 είπε σε μια γιουγκοσλαβική αντιπρο­σωπεία που περιελάμβανε και τον Μίλοβαν Τζίλας: «Τι νομίζετε, ότι η Με­γάλη Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολι­τείες - οι Ηνωμένες Πολιτείες, η ισχυ­ρότερη χώρα του κόσμου - θα σας επι­τρέψουν να σπάσετε τη γραμμή επικοι­νωνίας τους στην Μεσόγειο! Ανοησίες. Το κίνημα στην Ελλάδα πρέπει να στα­ματήσει, και όσο το δυνατόν γρηγορό­τερα.» Να λοιπόν, κι άλλο ένα στοιχείο που εμείς τώρα γνωρίζουμε και που ε­κείνοι, τότε, δεν ήταν δυνατόν να ξέ­ρουν.


Το Σχέδιο Μάρσαλ προτάθηκε την άνοιξη του 1947 από τον Τζώρτζ Μάρ­σαλ, Υπουργό Εξωτερικών. Μια επίση­μη εκτίμηση της διεθνούς οικονομικής κατάστασης είχε προβλέψει ότι κατά το 1947 οι βιομηχανικές χώρες θα χρειά­ζονταν εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες (όπως έγραφε ο ' Ατσεσονσε ένα μνημόνιο) «ύψους 16 δισεκατομμυ­ρίων δολαρίων (τετραπλάσιες των προ­πολεμικών μας εξαγωγών)», ενώ θα ήσαν σε θέση να επιτύχουν εξαγωγές προς τις ΗΠΑ «με τις οποίες να πληρώ­σουν [...] το ήμισυ μόνο αυτού του πο­σού». Οι προοπτικές για τα επόμενα χρόνια ήσαν ακόμα χειρότερες, δεδο­μένης της - όπως την περιέγραψε ο Υφυπουργός Εξωτερικών επί Οικονο­μικών Θεμάτων Γουίλ Κλαίυτον - «α­συγκράτητης διάλυσης της εξαιρετικά περίπλοκης βιομηχανικής κοινωνίας της Ευρώπης, λόγω της διακοπής των αλληλένδετων σχέσεων μεταξύ των βιομηχανικών πόλεων και της επαρ­χίας η οποία παράγει τα τρόφιμα». Α­ποτέλεσμα ήταν η απλή πρόταση που έκανε ο Τζώρτζ Μάρσαλ το 1947 κατά την τελετή απονομής των πτυχίων στο Χάρβαρντ. Ζήτησε από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις να συντάξουν ένα κοινό πρό­γραμμα «σχεδιασμένο ώστε να ορθοπο­δήσει οικονομικά η Ευρώπη» στο ο­ποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παρεί­χαν υποστήριξη «όση θα είναι πρακτι­κά εφαρμόσιμη για μας».
Ο Έρνεστ Μπέβιν, Υπουργός Εξω­τερικών της κυβέρνησης των Εργατι­κών της Βρετανίας, αναγνώρισε τη σημασία του πράγματος, συνεσκέφθη με τον Ζώρζ Μπιντώ, τον Γάλλο ομόλο­γο του, και άρχισαν οι εργασίες για τη σύνταξη του σχεδίου. Οι Δυτικοευρωπαίοι ίδρυσαν τον Οργανισμό Ευρωπαϊκής Οικονομικής Συνεργασίας, και υπό τη διαχείρισή του τα κεφάλαια από τις ΗΠΑ χρησιμοποιήθηκαν για την αποκατάσταση της ευημερίας και της ισχύος της Δυτικής Ευρώπης. Αυτό έγινε με τόση επιτυχία ώστε η Δυτική Ευρώπη - η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, μια πολιτική εφεύρεση της ίδιας δημιουργικής εποχής - έχει γίνει ως σύνολο ο πιο σημαντικός βιομηχανικός παραγωγός του κόσμου.

Ήταν ένα λαμπρό επίτευγμα, μιας συγκεκριμένης εποχής, που τώρα ανά­γεται μάλλον στο απώτερο παρελθόν μας. Όπως τόσα άλλα λαμπρά επιτεύ­γματα, παρεμπόδισε με την ίδια του τη λαμπρότητα τη χάραξη κάποιας πρωτό­τυπης πολιτικής γραμμής στα χρόνια που ακολούθησαν. Επηρέασε τους αν­θρώπους να πιστεύουν ότι αυτό που είχε εφαρμοσθεί τόσο καλά στην Δυτική Ευρώπη θα μπορούσε να εφαρμοστεί το ίδιο καλά και αλλού, υπό διαφορετικές συνθήκες. Ρίζωσε ως συμβατική γνώ­ση, επισκιάζοντας από κει και πέρα την ανάγκη για κάθε άλλου είδους γνώση.
Η πολιτική ανάλυση που δικαίωνε το Σχέδιο Μάρσαλ - μια επαπειλούμενη σοβιετική «διείσδυση» όχι απλώς σε μια ήπειρο αλλά σε τρεις - ήταν ανα­κριβής. Αλλά μετά την εμπειρία του Χίτλερ, και βλέποντας τι έκανε ο Στά­λιν για να εξοντώσει την ανεξάρτητη πολιτική ζωή στην Ανατολική Ευρώ­πη, αποτελούσε ευλογοφανές επιχεί­ρημα για όσους ήξεραν μόνο την αρχή. Ταίριαζε επίσης στους Αμερικανούς λόγω του ρόλου που προσέφερε σης Ηνωμένες Πολιτείες. Από τότε, με όλο και λιγότερη πνευματική αξιοπιστία, έχει χρησιμοποιηθεί για να δικαιολο­γήσει ουσιαστικά κάθε αμερικανική απόφαση τακτικής αναφορικά με την Σοβιετική Ένωση (και την παλαιά σύμμαχο της, την Κίνα), από την ίδρυ­ση του NATO ώς την επέμβαση στο Βιετ­νάμ και ώς την εκστρατεία κατά των Σαντινίστας στην Νικαράγουα - άλλο ένα «σάπιο μήλο» που μολύνει μια ολόκληρη ήπειρο. Τα μέτρα βοηθείας που είχαν τόσο καλό αποτέλεσμα στην Ευρώπη έχουν επανειλημμένα εφαρμο­στεί και αλλού, χωρίς, είναι γεγονός, αξιόλογη επιτυχία. Η αρχική επιτυχία όμως έχει κάνει τις μεταγενέστερες αποτυχίες να μοιάζουν με εξαιρέσεις του κανόνα.
Το 1984 η δικομματική επιτροπή του Κίσσινγκερ για την Κεντρική Αμερική ζήτησε ένα «Σχέδιο Μάρσαλ» ύψους οκτώ δισεκατομμυρίων δολαρίων για αυτή την περιοχή. Το επιχείρημα ήταν το γνωστό. Ο Κομμουνισμός απειλούσε τις χώρες της Κεντρικής Αμερικής και το Μεξικό, και σε τελική ανάλυση θα αποτελούσε απειλή για κάθε χωριουδά­κι του Τέξας - άλλο ένα σοβιετικό παι­χνίδι «με το ελάχιστο δυνατό κόστος». Η θεραπεία; Η ομάδα του Κίσσινγκερ έφερνε ως επιχείρημα ότι οι χώρες της Κεντρικής Αμερικής βρίσκονταν «στο μέσον της διαδρομής από τις κυρίως απολυταρχικές δομές του παρελθόντος προς μια κατάσταση που μπορεί [...] να γίνει ο κυρίως δημοκρατικός πλουρα­λισμός του μέλλοντος». Χρειάζονταν στρατιωτική βοήθεια, αλλά πέρα από αυτήν χρειάζονταν και την οικονομική υποστήριξη που θα τις ωθούσε προς αυ­τό το πλουραλιστικό, δημοκρατικό μέλλον.
Επειδή η οικονομική βοήθεια είχε αποτέλεσμα την ανασυγκρότηση στην Δυτική Ευρώπη, αποκαθιστώντας την πολιτική εμπιστοσύνη και εξευτελίζον­τας τη δογματική κομμουνιστική πρό­βλεψη της δεκαετίας του 1940 - δηλαδή τη σταδιακή προλεταριοποίηση της ευρωπαϊκής εργατικής τάξης, η οποία θα οδηγούσε σε επανάσταση - έγινε η συμβατική γνώση. Όπως το έβλεπε η επιτροπή Κίσσινγκερ, η οικονομική ανάπτυξη στην Κεντρική Αμερική θα μπορούσε να επιταχυνθεί από εξωτερι­κή βοήθεια, και αν θα γινόταν αυτό, θα προωθούσε τη δημοκρατία, θα έκανε τις ριζοσπαστικές πολιτικές λύσεις λιγό­τερο ελκυστικές και θα δημιουργούσε συνθήκες οι οποίες θα ευνοούσαν την, αλλού περισσότερο αλλού λιγότερο, φυσική εγκαθίδρυση κοινοβουλευτι­κής δημοκρατίας.


Παρά ταύτα δεν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι αυτές οι υποθέσεις έχουν κάποιο αντίκρυσμα. Η εξωτερική βοήθεια δεν βοηθάει απαρεγκλήτως την ανάπτυξη. Ευημερία και μη δημοκρατική κυβέρνηση έχουν συνυπάρξει θαυ­μάσια σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, συμπεριλαμβανομένων κρατών που διατηρούν στενότατους δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ταύτιση της οικονομικής με την πολιτική πρόοδο ανάγεται σε μια μορφή ιστορικού υλισμού - το πιστεύω ότι η οικονομία καθορίζει την πολιτική, πράγμα που δεν έχει καθόλου αποδειχθεί. Οι Αμερικανοί αρέσκονται στην ιδέα επειδή πάντα μας άρεσε να νομίζουμε ότι να είσαι πλούσιος και να είσαι καλός είναι δύο όψεις του ίδιου πράγματος. Και θέλαμε ιδιαίτερα να το τονίζουμε αυτό στα χρόνια του Ρεηγκανισμού, αν και ο Ρεηγκανισμός δεν είναι καμιά καινοτομία. Ο Πρόεδρος συντάσσεται με μια παλιά αμερικανική παράδοση η οποία βρίσκεται εγγύτερα στον Καλβίνο παρά στον Μαρξ. Συνδεδεμένος με αυτό είναι ο αμερικανικός προοδευτισμός, η εξίσου βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι κάπου πάμε όλοι και ότι γινόμαστε καλύτεροι καθ' οδόν.


Αν συγκρίνει κανείς μια συζήτηση επ' αυτών των θεμάτων στις ΗΠΑ με όσα λέγονται στην Δυτική Ευρώπη, ξαφνιά­ζεται με τη σχετική αφαιρετικότητα και την ιδεολογική ροπή της αμερικα­νικής πλευράς, σχετικά και με τη φύση του ανταγωνισμού με την Σοβιετική  Ενωση και με το θέμα της ανάπτυξης των μη βιομηχανικών χωρών και πώς γίνεται αυτό. Η δήλωση αρχών της Δη­μοκρατικής Εθνικής Επιτροπής τον περσινό Σεπτέμβριο μιλούσε, αναφο­ρικά με τις εξωτερικές σχέσεις, για μια «συνεχιζόμενη παγκόσμια επανάσταση με στόχο τους ελεύθερους θεσμούς και μια ζωή μεγαλύτερης ευημερίας για όλους», λες κι αυτή η διττή πορεία της ανθρωπότητας αποτελούσε γεγονός. Η χειροπιαστή απόδειξη της γοργής ανά­πτυξης μη Δυτικών χωρών υποδηλώνει ότι τις περισσότερες φορές η ανάπτυξη αυτή τείνει να δημιουργεί κοινωνική κρίση, όπως έγινε στην Περσία και αλλού στον μουσουλμανικό κόσμο. Το αποτέλεσμα, όπως στην Περσία, μπο­ρεί έτσι να είναι πολιτική οπισθοδρό­μηση, σύμφωνα με τα στάνταρτ της Ουάσινγκτον - μια απόρριψη των λαϊ­κών πολιτικών ιδεών, καθώς οι άνθρω­ποι εγκαταλείπουν την πνευματική και κοινωνική διαταραχή που προκαλεί η γοργή οικονομική αλλαγή για τις φαι­νομενικά πιο σίγουρες αξίες της θρη­σκείας και της παράδοσης. 
Το Σχέδιο Μάρσαλ είχε μεγάλη επιτυχία στην παροχή κεφαλαίων και επενδύσεων προς λαούς που τους έλει­παν και τα δύο και οι οποίοι ήσαν από­λυτα ικανοί να κάνουν αυτά τα χρήμα­τα να αποδώσουν. Τα βοηθήματα δόθη­καν σε βιομηχανικά εξελιγμένες κοι­νωνίες σε μια εποχή που τα εργοστάσια και οι επικοινωνίες τους είχαν κατα­στραφεί από τον πόλεμο, η γεωργία τους είχε διαλυθεί, και οι λαοί τους ήσαν κλονισμένοι. Το Σχέδιο Μάρσαλ χρηματοδότησε την επιστροφή στην κανονικότητα της Δυτικής Ευρώπης. Δεν συνέβαλε στην πρόοδο της προς κάποιο νέο στάδιο οικονομικής ή πολι­τικής εξέλιξης.


Η «ένεση» ξένων επενδύσεων έφερε καλά αποτελέσματα στην Ευρώπη. Το ίδιο καλά αποτελέσματα είχε και για τη μεταπολεμική Ιαπωνία. Όμως οι κατο­πινές οικονομικές επιτυχίες της Νοτίου Κορέας, της Ταϊβάν και της Σιγκαπού­ρης ελάχιστα οφείλουν στο ξένο κεφά­λαιο και πολλά στην ικανότητα αυτών των κοινωνιών να οργανώνονται με στόχο τις απαιτήσεις του σύγχρονου εκβιομηχανισμού. Πρέπει να σημειω­θεί ακόμα ότι η ανάπτυξη δεν είχε ως επακόλουθο δημοκρατικές κυβερνή­σεις. Από την άλλη μεριά, η Αφρική έχει δεχθεί ένα τεράστιο ποσό ξένης βοήθειας χωρίς ιδιαίτερο τεκμαρτό α­ποτέλεσμα. Και η Λατινική Αμερική δέχτηκε εξαιρετικά μεγάλες «ενέσεις» κεφαλαίου, κυρίως από το 1973, αλλά τα αποτελέσματα της οικονομικής (και πολιτικής) προόδου είναι ανάμικτα.
Το ότι έτσι έχουν τα πράγματα δεν είναι κάτι το καινούριο για οποιονδή­ποτε ενδιαφέρεται σοβαρά για το θέμα. Ο Πήτερ Μπάουερ, η εξέχουσα βρετανική αυθεντία επί της αναπτυξιακής οικονομίας, έγραψε πρόσφατα ότι το επιχείρημα πως οι φτωχές χώρες δεν μπορούν να βγουν από τη φτώχεια τους λόγω έλλειψης κεφαλαίων, είναι μια θεωρία «η οποία έχει γίνει το επί­κεντρο της συζήτησης για τη φτώχεια στον κόσμο, και που εύκολα αποδει­κνύεται ότι δεν έχει καμία ισχύ. Αν ήταν αλήθεια, ο κόσμος θα βρισκόταν ακόμα στην Λίθινη Εποχή». Οι επιτυ­χημένες χώρες, προσέθεσε, «συνήθως έχουν προοδεύσει χωρίς υπολογίσιμα ξένα κεφάλαια και οπωσδήποτε χωρίς δωρεές από το εξωτερικό».
Οι επαγγελματίες το γνωρίζουν αυτό πάρα πολύ καλά. Κι όμως αυτή η γνώση δεν εμποδίζει τις επιτροπές εκ διασή­μων ατόμων να ζητούν «νέα» Σχέδια Μάρσαλ - για την Κεντρική Αμερική, την Μέση Ανατολή, την Αφρική -, ού­τε ανακόπτει τους συντάκτες προεκλο­γικών προγραμμάτων από το να υμνούν μια υποτιθέμενη πορεία των εθνών προς «τον κυρίως δημοκρατικό πλουραλι­σμό του μέλλοντος».
Η πρακτική λειτουργία της συμβατικής γνώσης είναι να γλυτώνει τους αν­θρώπους από πρωτότυπες σκέψεις. Κά­νει ευκολότερη τη ζωή για όλους, έστω και αν τελικά το κόστος μπορεί να είναι μεγάλο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μαζέψει υπερβολικά μεγάλο στοκ συμ­βατικών ιδεών, απλούστατα επειδή είχαν προσφέρει επιτυχημένες λύσεις  σε επείγοντα προβλήματα των δεκαε­τιών του 1940 και του 1950. Είναι πολύ δύσκολο να απαγκιστρωθεί κανείς από αυτές τις επιτυχίες, ίσως επειδή από  τότε σημαντικός αριθμός πραγμάτων που έχει κάνει αυτή η χώρα δεν ήσαν καθόλου επιτυχή.



Ο Τζαίημς Θέρμπερ και ο Έλλιοτ  Ντούτζ έγραψαν το 1940 ένα θεατρικό έργο, Το αρσενικό ζώο, για τη θλιβερή  ιστορία ενός άντρα που είχε γίνει πα­ναμερικανικός πρωταθλητής ποδο­σφαίρου όταν ήταν στο κολέγιο και που ποτέ του δεν μπόρεσε να το ξεπερά­σει. Αυτό είναι ένα εθνικό πρόβλημα της Αμερικής. Και όπως το έθεσε ένας άλλος παρατηρητής εκείνου του και­ρού, σε μια θαυμάσια φράση, οι αμερι­κανικές ζωές δεν έχουν δεύτερη πράξη. Δεν θα περίμενε κανείς τα λόγια του Φ. Σκώτ Φιτζέραλντ να έχουν πολιτική εφαρμογή στον χειρισμό της εξωτερι­κής πολιτικής του αμερικανικού έθνους, φαίνεται όμως ότι έχουν. Γιατί νά 'μα στε, σαράντα χρόνια μετά το Σχέδιο Μάρσαλ, και αποδεικνύεται ότι δεν ήταν μια αρχή αλλά ένα τέλος. 



Από το Harper's Magazine. Copyright © 1987 Harper's Magazine Foundation.
Reprinted by permission. Εικονογράφηση: Γήσης Παπαγεωργίου.
περιοδικό "επιλογές" Οκτώβριος 1987


**** Το έντονο (bold) κείμενο επισημάνθηκε από εμένα.

Παρασκευή 17 Ιουνίου 2011

το μαγαζάκι του τρόμου

Oι δουλειές «ανθίζουν» στο ανθοπωλείο του Μούσνικ, όταν ένα εξωτικό φυτό το οποίο ονομάζεται Ωντρεϊ ΙΙ φτάνει στο μαγαζί. Περίεργες καταστάσεις και ανεξήγητα γεγονότα αρχίζουν να συμβαίνουν και ο ιδιοκτήτης αρχίζει να υποψιάζεται ότι όλα έχουν σχέση με το φυτό.





Ένα ξεδιάντροπο μυστηριώδες φυτό, μονίμως πεινασμένο. Έχει όνομα: Το λένε Όντρεϋ Βήτα. Από πού ξεφύτρωσε; Τι τρώει; Τι μυστικό κρύβει; Τι συμβολίζει;





Οι συμβολισμοί είναι προφανείς και φυσικά καμία ομοιότητα δεν είναι τυχαία.

Παρασκευή 27 Μαΐου 2011

αγανακτισμένοι

από τη 2η μέρα των αγανακτισμένων στο Σύνταγμα.

και σεις, πόσο καιρό θα κοιμάστε;







Πήγα λοιπόν. Κατά κανόνα νέα παιδιά. Λίγοι οι μεγαλύτερης ηλικίας και οι περισσότεροι από αυτούς ήταν μάλλον περίεργοι. Έμεινα αρκετές ώρες, άκουσα συνθήματα, παρευρέθηκα για λίγο στη συνέλευση και παρατήρησα τον κόσμο. Το συμπέρασμα; Δεν ξέρω αν τελικά έχουν αιτήματα ή στόχο και τέλος πάντων δεν θα τους κρίνω γι'αυτό. Θα κρίνω όμως όλους αυτούς της δικής μου γενιάς (35-50) που εκτός του ότι μοιράζονται με τους νέους που ήταν παρόντες, την αγωνία για ένα αβέβαιο μέλλον, είναι και οι πρωταγωνιστές στη παραγωγική ζωή αυτού του λαού. Που ήταν λοιπόν αυτοί; Κι αν τάχα είναι βολεμένοι, κι αν τάχα έβρεχε, δεν έχουν αγωνίες για τα παιδιά τους;  Ξεφτίλες!

Τετάρτη 11 Μαΐου 2011

Προς Jeffrey και ΣΙΑ

Αγαπητοί Jeffrey και συνεργάτες,

Επειδή το extremely high intelectual level σας σε συνδυασμό με τις globalized και intergalactic business που έχετε βάλει μπροστά, does not permit you get busy with το προλεταριάτο και τη μικρομεσαία τάξη, I feel responsible να σας ενημερώσω πως όσα βραβεία κι αν φέρετε to this country, as many wishes you make, όσα κίνητρα κι αν δώσετε to young couples,

ΚΑΝΕΝΑΣ BUT NOBODY δεν είναι τόσο ηλίθιος ώστε να κατοικήσει το άβατο που εντέχνως συντηρείτε στο κέντρο της πόλης. Furthermore, there is no objection to make sense against this argument, so please keep chewing than talking. Αντιθέτως υπάρχουν εκατοντάδες επιχειρήματα από πολλές χιλιάδες πολίτες που στηρίζουν τη παραπάνω δήλωση.

Of course it is known that your way of thinking and seeing the people around you belongs to the upper levels of an extraterrestrial intelligence and that's why you are excused and you're not consider as responsible για το χάλι μας. Όσο θέλετε να πιστεύετε by ignoring your market researches, that about 80% (your statement to media 10/5/11) of the people are supporting your policy to any direction (financial, social etc), τότε εγώ προσωπικά θα συνεχίσω να σας αποκαλώ Jeffrey και συνεργάτες.

Είναι θέμα δυνατοτήτων που τελικά ανεξάρτητα των προσδοκιών (great expectations!), καθορίζονται από τα "λάθη της φύσης".

Sincerely yours
.liketobite


PS 1: I hope my poor English does help you fully understand this text.
PS 2: έχω πλήρη συναίσθηση κάθε λέξης που χρησιμοποιήθηκε σ'αυτό το κείμενο.
PS 3: αλλά δεν έχω καμία απαίτηση να το καταλάβετε.
PS 4: ο νοών νοείτω!

Δευτέρα 11 Απριλίου 2011

πως να γίνεις καλύτερος...

...άνθρωπος, φίλος, μάγειρας, εραστής...


αν σε ενδιαφέρει λοιπόν να βρεις ένα μπούσουλα ρίξε μια ματιά παρακάτω:




Οι βαθμίδες – στόχοι του σχεδιαγράμματος αναπαριστούν τα βήματα της ολοκλήρωσης της ζωής του ανθρώπου. Κάποιοι από αυτούς καθορίζουν την εξέλιξη του είναι ενώ κάποιοι άλλοι την ικανοποίηση πρωτόγονων ενστίκτων και του υλισμού του.


Η κατάταξη των στόχων γίνεται με το σκεπτικό πως κάποιοι θεωρούνται προϋπόθεση για την επίτευξη κάποιων άλλων. Αν αυτό δεν θεωρηθεί ως αξίωμα τότε είναι πολύ πιθανό να διαταραχθεί η ισορροπία του πλαίσιου ηθικών αρχών και αξιών κάτι βέβαια που ο καθένας μπορεί να θεωρήσει ως υποκειμενικό στοιχείο, αλλά σε κάθε περίπτωση είναι κάτι ευρέως  εμπειρικά αποδεκτό και απαραίτητο, όσο ελαφριά ή βαριά κι αν το αντιμετωπίζει ο καθένας.

Αναπαριστούμε λοιπόν τον κάθε στόχο που πετύχαμε με τη μονάδα και κάθε στόχο που εκρεμμεί με το μηδέν. Αν κάποιος ικανοποιήσει όλους τους στόχους, τότε θα λέγαμε πως  1*1*1*1*1*1*1 = 1 όπου η μονάδα σαν αποτέλεσμα δηλώνει την ολοκλήρωση του ανθρώπου και στις δύο του διαστάσεις: την νοητική και την υλική.

Έχει μεγάλη σημασία όμως η ικανοποίηση των στόχων να γίνει με τη σειρά, γιατί αν για παράδειγμα 1*0*1*1*1*1*1 τότε το αποτέλεσμα θα είναι 0. Στην πραγματικότητα βέβαια σε όποια βαθμίδα και να παρουσιαστεί το μηδέν, το αποτέλεσμα θα είναι μηδενικό.


Τώρα βέβαια μοιάζει να σε έχω ισοπεδώσει. Γιατί αν δεν είσαι μονάδα θα είσαι ένα μηδενικό. Σε αυτή τη περίπτωση που θίχθηκες ρίξε μια ματιά ξανά στο σχεδιάγραμμα και συγκεκριμένα στις πρώτες 4 βαθμίδες. Αν πάλι θεωρείς πως κάτι, οτιδήποτε, δεν θα έπρεπε να είναι στο σχεδιάγραμμα ή πως είναι έξω από τα ενδιαφέροντά σου, τότε πίστεψέ με, δεν έχεις ελπίδα. Γιατί όλα αυτά αφορούν τους ανθρώπους κι όχι τα άλλα είδη.

Παρασκευή 1 Απριλίου 2011

Νέοι τρόποι προβολής ιστολογίου:

Δευτέρα 6 Δεκεμβρίου 2010

ανεμομαζώματα διαβολοσκορπίσματα

Μια ανασκόπηση των πρόσφατων γεγονότων προς απόδειξη του πόσο εύκολο είναι να σε αποσυντονίσουν και να σε αποσπάσουν από το στόχο και τα προβλήματα σου.

Στη λίστα των 100 κορυφαίων στοχαστών για το 2010 ο Jeffry. Συγκεκριμένα, κατέλαβε την 79η θέση κατά το Foreign Policy. Κάτι σαν το billboard δηλαδή. Αυτό το παιδί τελικά είναι αδικημένο. Για σκεφτείτε να είναι κανείς μέσα στο top 100 του πλανήτη και στη πατρίδα του να μην ξέρει κανείς τίποτα γι'αυτό; Απ'ότι φαίνεται τη διεθνή καριέρα την έχει... λίγο το Foreign Policy, λίγο η σοσιαλιστική διεθνής, άντε και πρεσβευτής των πιγκουίνων στο καπιτώλιο!

Cape Canaveral: Μείωση προσωπικού 15% και μεγάλες περικοπές στο budget της nasa για τα επόμενα χρόνια. Αναμένεται ψήφισμα της γερουσίας. Αυτό για να μην αναρωτιέστε τι στα κομμάτια έγινε και ξαφνικά όλοι ασχολούνται με πως θα μπορούσαν να είναι η μύτη, τα μάτια και τα "όργανα" των υποτιθέμενων εξωγήινων που άρχισαν να μας στέλνουν σημάδια για την ύπαρξη τους (βακτήρια σε λίμνη της california).

Εκτός νόμου ο ιδρυτής του wikileaks: Με Σουηδικό ένταλμα σύλληψης καταζητείται από την Interpol ο ιδρυτής Julian Assange. Τέτοια στοχοποίηση ούτε στη περίοδο του ψυχρού πολέμου δεν είδαμε. Βέβαια οι κατηγορίες δεν αφορούν άμεσα τον διπλωματικό αχταρμά, ούτε εθνικά συμφέροντα αφού καμία χώρα δεν μπορεί να τον κατηγορήσει ευθέως για κατασκοπία ή και για εθνική προδοσία αφού αυτό θα σήμαινε αυτομάτως και παραδοχή των χοντροκοπιών τους, αλλά τον βιασμό 2 δίμετρων ξέκολλων σουηδέζων. "Ο δράκος του βορά!" ή "όταν το κουνούπι μπαίνει στο αυτί του ελέφαντα" είναι δύο τίτλοι για την μελλοντική κινηματογραφική απόδοση αυτής της ιστορίας.

Γιάφκες παντού! Τελικά λες αυτό το ζευγαράκι που μένει απέναντί μου να μην είναι τόσο αθώο; Γιατί άραγε συνέχεια καθαρίζουν το σπίτι τους και απλώνουν 5 μπουγάδες κάθε μέρα; Γιατί δεν έχουν φίλους και δεν ανάβουν φώτα σχεδόν ποτέ; Μήπως να τους καταγγείλω;

Η Γερμανία απειλεί με αποχώρηση από το ευρώ! Μην τσιμπάτε! Για τόσο μαλάκες τους έχετε; Καλά εντάξει, μπορεί και να είναι αλλά για σκεφτείτε τι επιπτώσεις θα είχε κάτι τέτοιο για τους ίδιους; Με τι νόμισμα θα συνεχίσουν να πουλάνε όπλα και άρματα στην ελλαδίτσα, όταν την έχουν γδύσει και ξεζουμίσει πολλάκις; Σαν τη πόρνη πολυτελείας που την έχεις reserve, την ξεφτιλίζεις, κι αυτή ανέχεται τα πάντα γιατί της παίρνεις ακριβά αρώματα.

Το φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης πρέπει λέει να επιβιώσει! Καθώς ήταν λιτό, απέριττο και χωρίς επισκέπτες, υπήρξε βαθιά ανησυχία για το μέλλον του! Ε, βέβαια, αφού δεν πέφτει μία πια! Ας όψεται αυτή η ριμάδα η οικονομική κρίση! "είσαστε πέντε έξι.. είσαστε πέντε έξι..."

Χωρίς να υποβαθμίζω εσκεμμένα την σημασία που μπορεί να έχει το καθένα από τα παραπάνω, πιστεύω κάποιοι τα εκμεταλλεύονται με σκοπό τη δημαγωγία και τον κοινωνικό αποπροσανατολισμό. Αναγνωρίζω βέβαια πως πρόκειται για πετυχημένη συνταγή δοκιμασμένη μέσα από τους αιώνες και την αιώνια βλακεία.

Τετάρτη 10 Νοεμβρίου 2010

μετανάστες

Με αφορμή τα αποτελέσματα των εκλογών στον Αγ. Παντελεήμονα και την πλατεία Αττικής αφιερώνω στους υποψήφιους αυτή τη φωτογραφία η οποία μπορεί να είναι εντελώς συνηθισμένη εικόνα για εμάς αλλά άγνωστη σ'αυτούς.

Δευτέρα 1 Νοεμβρίου 2010

Χάκεψαν το site της Ακρόπολης

Μα καλά δεν έχει πάρει είδηση κανείς ότι σας έχουν "χακέψει"; Το screenshot το έχω πάρει εδώ και μια εβδομάδα.



Ανοίξτε τη κεντρική σελίδα της Ακρόπολης Αν κάνετε κλικ πάνω στη Καρυάτιδα (στον κόκκινο κύκλο) θα δείτε αυτό:



Άντε βόδια...

Τρίτη 26 Οκτωβρίου 2010

Οβελίξ και σια

1970-1980 μ.χ.   Όλη η ευρώπη βρίσκεται υπό οικονομική κατοχή. Όλη; Όχι. Ένα χωριό ανυπότακτων ελλήνων αντιστέκεται ακόμα.... Πρόκειται για ένα λαό με πολλά απωθημένα. Ότι έχει καταφέρει να διώξει το ζυγό και ψάχνει απεγνωσμένα να βρει το δρόμο του. Ένα δρόμο που θα του επιτρέψει να ικανοποιήσει τα ανικανοποίητα πάθη του. Ένα σπίτι, ένα αυτοκίνητο, τηλεόραση, και γενικά ότι του στερούσαν τα περασμένα χρόνια.

Όμως ο οικονομικός γίγαντας παραμονεύει. Παρακολουθεί τις προσπάθειες αυτού του λαού να δώσει χρώμα στη ζωή του και περιμένει την ευκαιρία για να τον υποτάξει. Η αλήθεια είναι πως δεν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια. Το δόλωμα το έχουν ήδη τσιμπήσει από μόνοι τους. Βλέποντας λοιπόν πως τούτη η μικρούλα χώρα δεν θα πετύχει να ικανοποιήσει τις ανάγκες των κατοίκων της, αποφασίζει να επέμβει ενεργά.  Να βοηθήσει να πετύχουν πιο γρήγορα τους στόχους τους. Και αφού δεν έχουν τα χρήματα, ούτε τους πόρους, αλλά ούτε τη γνώση και την εξυπνάδα που απαιτείται για να κάνουν κάτι όλοι μαζί, πάει και τους κάνει μια προσφορά.

«Θα σας δώσω εγώ όσα χρήματα χρειάζεστε. Θα τα χρειαστείτε για να αγοράσετε τα αυτοκίνητα που σας αρέσουν (και που φτιάχνω εγώ, χιχιχι!), για να φτιάξετε δρόμους και να ταξιδεύετε πιο γρήγορα (με δικές μου εταιρείες χιχιχι!), για να καλιεργήσετε τα χωράφια σας και να μου πουλάτε αυτά που μου λείπουν, για να κλείσετε αυτά τα παλιά εργοστάσια και να ασχοληθείτε με επιχειρήσεις παροχής υπηρεσίας (που δεν μπορείτε να εξάγετε, χιχιχι!), ακόμα και να αγοράσετε σπίτια και εξοχικά. Θα σας δώσω πιστωτικές κάρτες για να σας διευκολύνω. Έτσι θα μπορείτε να ξοδέψετε πιο πολλά από όσα έχετε και επιπλέον θα αποκτήσετε και prestige».

«Μα...» απόρησαν οι έλληνες. «Πως θα σου επιστρέψουμε όλα αυτά τα χρήματα;»

«Α... μην ανησυχείτε». Αποκρίθηκε ο γίγαντας. «Εγώ έχω πολλά λεφτά. Και στο κάτω κάτω αν σας βοηθήσω θα έχω κι εγώ όφελος. Γιατί οι δικοί μου άνθρωποι θα δουλέψουν για να σας βοηθήσουν. Γιατί θα χρειαστείτε πράγματα που θα αγοράσετε από εμένα αφού εσείς δεν τα έχετε. Και όταν έρθει η ώρα να μου επιστρέψετε τα χρήματα, θα μου δώσετε και κάτι παραπάνω για τον κόπο που έκανα».

«Καλέ αυτός είναι πολύ καλός γίγαντας!» Είπαν όλοι μαζί οι έλληνες. «Θα κάνει τόσα πράγματα για εμάς και το μόνο που ζητάει είναι κάτι παραπάνω όταν θα πρέπει να τον ξεπληρώσουμε. Χαλάλι του!» και έδωσαν τα χέρια. «Κι αν κάποια στιγμή μας τελειώσουν τα χρήματα, ή αν χρειαζόμαστε κι άλλα για να κάνουμε πιο μεγάλα πράγματα;» αναρωτήθηκαν οι έλληνες.

«Τότε δεν έχετε παρά να μου το πείτε, κι εγώ θα σας δώσω όσα χρειάζεστε για να συνεχίσετε. Έτσι εσείς θα μου ξεπληρώνετε αυτά που σας έδωσα παλιότερα με το κάτι παραπάνω και παράλληλα θα είστε σε θέση να κάνετε κι άλλα πράγματα». Οι έλληνες κοιτάχτηκαν μεταξύ τους κι ένα χαμόγελο σχηματίστηκε στα χείλη τους.

Έτσι λοιπόν, οι έλληνες πήραν τα λεφτά. Και άρχισαν να τα μοιράζουν. Οι πιο τσαχπίνηδες βέβαια πήραν κάτι παραπάνω. Πολλοί αγόρασαν σπίτια τα οποία βέβαια έχτιζαν άλλοι έλληνες αλλά με υλικά που αγόραζαν από τον γίγαντα. Πολλοί πήραν αυτοκίνητα τα οποία έφτιαχνε ο γίγαντας. Πολλοί άρχισαν να ταξιδεύουν και να γνωρίζουν κι άλλους τόπους που κατείχε ο γίγαντας. Πολλοί άλαξαν την τηλεόραση και την οικοσκευή τους φυσικά με την ποιότητα και την εγγύηση του γίγαντα. Πολλοί πήραν και δεύτερο σπίτι. Πολλοί άλλαξαν τη διατροφή τους και έτρωγαν πλέον κάθε μέρα κρέας. Λίγοι όμως ήταν αυτοί που το μερίδιό τους κατάφεραν να το διπλασιάσουν. Και λίγοι ήταν κι αυτοί που έστησαν μια μικρούλα επιχείρηση για να εξυπηρετούν τους συνανθρώπους τους. Ο χρόνος άρχισε να περνάει.

1990-2000 μ.χ. Οι έλληνες έχουν πια όλα τα καλά του Θεού ή μάλλον του γίγαντα. Δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τους άλλους λαούς. Μοντέρνα ρούχα, ακριβά κοσμήματα, πιστωτικές κάρτες, ακριβά κρασιά, ιδιωτικά σχολεία και νοσοκομεία, μέχρι και μπανάνες όλο το χρόνο έχουν. Οι άνεργοι δεν είναι πολλοί. Κι όσοι είναι, είτε είναι επιλογή τους, είτε είναι πραγματικά πολύ άτυχοι. Η ελλάδα έχει γεμίσει με πολυεθνικές εταιρείες και πολλοί είναι αυτοί που το έχουν σαν όνειρο να βρουν μια δουλειά σ’αυτές. Οι έλληνες έχουν αφήσει πια τις μικρές δουλίτσες τους και καταπιάστηκαν με μεγάλες business. Σαν αυτές που κάνει κι ο γίγαντας. Δεν καταδέχονται πια δουλειές δύσκολες και κουραστικές. Αυτές τις άφησαν για τους καινούργιους. Έτσι οι άλλοι καϋμένοι γείτονες βλέποντας πως οι έλληνες ευημερούν αποφάσισαν να αφήσουν τον τόπο τους και να πάνε αυτοί στον γίγαντα αφού δεν πηγε ακόμα αυτός σ’αυτούς, και να κάνουν ότι δουλίτσα έβρισκαν πρόχειρη μέχρι να πιάσουν την καλή.

Κι έτσι λοιπόν περνούσε ο καιρός. Οι έλληνες ευημερούσαν με τη βοήθεια του γίγαντα δίνοντας του βέβαια λίγο από το μερίδιό τους. Ο γίγαντας κατάφερε να τους δώσει ότι είχαν όλοι οι λαοί κι έτσι δεν είχαν λόγο να είναι δυσαρεστημένοι. Ήταν μια πολύ καλή συμφωνία. Κάποια στιγμή όμως, επειδή ο γίγαντας ήταν τόσο καλός, μεγάλος και έξυπνος και βοηθούσε κι άλλους λαούς μικρούς σαν τους έλληνες, όχι βέβαια πάντα με τον ίδιο τρόπο γιατί σε περιπτώσεις πιο δύσκολων και διστακτικών λαών έβαζε και πιο μεγάλα μέσα, άρχισε να έχει πρόβλημα. Για παράδειγμα σε κάποιους λαούς είχε πει και λίγα ψεμματάκια πως τάχα τα χρήματα που του χρωστούσαν, δεν τα χρωστούσαν πια σε εκείνον αλλά σε κάτι άλλους γίγαντες φίλους του και πως αυτοί τα ήθελαν πιο γρήγορα απ’ότι είχαν συμφωνήσει ή ότι ήθελαν λίγο περισσότερα. Σε κάποιους άλλους είχε υποσχεθεί πως θα τους βοηθούσε να κάνουν πιο πολλά και μεγάλα πράγματα και πως θα αναλάμβανε ο ίδιος να τα προωθήσει στους φίλους του και τελικά δεν κράτησε την υπόσχεσή του γιατί εκείνη τη στιγμή είχε δώσει τα χρήματά του σε άλλους λαούς. Έτσι άρχισαν οι γκρίνιες και τα προβλήματα και οι έλληνες κάποια στιγμή δυσκολευόντουσαν πάρα πολύ να κρατήσουν τη υπόσχεσή τους. Δεν μπορούσαν πια να δίνουν το μερίδιο του γίγαντα όπως είχαν συμφωνήσει. Αλλά δεν είχαν και περίσσευμα να του δώσουν. Κάποια στιγμή τα πράγματα δυσκόλεψαν κι άλλο. Άρχισαν να μην περισσεύουν χρήματα ούτε για τους ίδιους. Εκτός από τον γίγαντα κάποιοι δεν μπορούσαν να πληρώσουν ούτε για το νέο τους αυτοκίνητο. Τα πράγματα δεν πήγαιναν καθόλου καλά. Οι πολυεθνικές εταιρίες άρχισαν να το ξανασκέφτονται και πολλές αποφάσισαν να φύγουν από την ελλάδα και να πάνε σε άλλες χώρες που τηρούσαν τη συμφωνία τους με το γίγαντα. Ο γίγαντας σταμάτησε να συστήνει στους φίλους του τους έλληνες και πολλοί σταμάτησαν να αγοράζουν την πραγμάτεια των ελλήνων. Πολλοί άκουσαν για την κακή φήμη των ελλήνων και σταμάτησαν να τους επισκέπτονται. Άλλοι πάλι άρχισαν να ζητάνε περισσότερα χρήματα για τα πράγματα που πουλούσαν στους έλληνες. Οι τσαχπίνηδες βέβαια βρήκαν την ευκαιρία να κάνουν ακόμα περισσότερα λεφτά. Οι έλληνες έβαλαν τα κλάματα. Δεν άντεχαν άλλο. Ότι είχαν χτίσει με τόσο κόπο άρχισε να χάνεναι. Τα σπίτια τους, τα αυτοκίνητά τους, οι δουλειές τους... Αλλά ο γίγαντας είχε μεγάλη καρδιά! Δεν άντεχε να τους βλέπει μέρα με τη μέρα να γίνονται όλο και πιο πολύ ράκος. Ήταν τέτοια η στεναχώρια τους που συγκινήθηκε και αποφάσισε πως έπρεπε να κάνει κάτι γι’αυτό το λαό, να μην τον αφήσει να καταστραφεί εντελώς. Μια και δυο λοιπόν, πάει τους πιάνει και τους λέει:

«Καλοί μου έλληνες, με στεναχωρεί πολύ αυτή η κατάσταση. Δεν αντέχω να σας βλέπω τόσο πικραμένους και αισθάνομαι τύψεις που εγώ σας βοήθησα να φτάσετε τόσο ψηλά και εξαιτίας μου τώρα καταστρέφεστε. Γι’αυτό λοιπόν πήρα μια μεγάλη απόφαση».

«Τι; Τι απόφαση πήρες μεγάλε γίγαντα; Να μας ξεπαστρέψεις εντελώς; Δεν βλέπεις πως καταντήσαμε;»

«Όχι, όχι μην βιάζεστε. Θέλω να σας βοηθήσω. Αποφάσισα πως το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι μου ζητήσετε λεφτά για να καλύψετε τις υποχρεώσεις σας, φτάνει βέβαια να μου τα επιστρέψετε βάζοντας πάλι κάτι παραπάνω; Τι λέτε;»

Οι έλληνες δεν πίστευαν στα αυτιά τους! Αφού κοιτάχτηκαν όλοι μαζί, χαμογέλασαν και αναφώνησαν:

«Μα τι καλός που είναι αυτός ο γίγαντας! Πόσο μεγάλη καρδιά έχει!»

«Βέβαια,» συνέχισε ο γίγαντας, «θα χρειαστεί να δουλέψετε πιο σκληρά τώρα για να μου επιστρέψετε αυτά που θα σας δανείσω γιατί είναι πολύ περισσότερα από αυτά που σας έδινα και εσείς χρωστάτε πολλά λεφτά».

«Μα καλέ μας γίγαντα τι λες τώρα;» αποκρίθηκαν οι έλληνες. «Εμείς θα δουλέψουμε όσο χρειαστεί για να σε ξεπληρώσουμε αφού έτσι θα σώσουμε αυτά που έχουμε.»

«Τότε είμαστε σύμφωνοι.» είπε ο γίγαντας. «Και μην ξεχνάτε πως έτσι σε λίγο καιρό θα μπορείτε και πάλι να ξοδεύετε χρήματα για να έχετε αυτά που θέλετε.»

Και το χαμόγελο στα χείλη των ελλήνων έγινε ακόμα μεγαλύτερο.



Η όποια ομοιότητα με πρόσωπα ή καταστάσεις δεν είναι συμπτωματική. Αφορμή και έμπνευση είναι οι ίδιες οι καταστάσεις της ζωής μου όπως εγώ τις αντιλαμάνομαι και όπως πολύ εύστοχα τις παρουσιάζουν οι Uderzo και Goscinny μέσα από την ιστορία τους “Οβελίξ και ΣΙΑ”.




Αστερίξ - Τεύχος 02 - Οβελίξ και Σία                                                                                                                            

Τετάρτη 20 Οκτωβρίου 2010

Maceo Parker

Χθες βράδι στο Παλλάς...  για τους forty something... Δυόμιση ώρες γεμάτες funky jazz μέχρι τέλους, από ίσως τον μεγαλύτερο στο είδος αυτό καλλιτέχνη.



κατεβάστε το από το rapidshare



περισσότερα στο official site, στο wikipedia ή στο youtube.

Δευτέρα 4 Οκτωβρίου 2010

Μουσείο Ακρόπολης

Παγκόσμιο ρεκόρ επισκεψιμότητας έκανε το νέο μουσείο της Ακρόπολης πέρυσι στις 30 Οκτωβρίου. Ενδιαφέρον όμως θα είχε αν μας ανακοίνωναν πιο τακτικά την επισκεψιμότητα του μουσείου καθώς και το είδος των επισκεπτών. Κατηγοριοποιημένη δηλαδή με στοιχεία για τον τουρισμό, για τα σχολεία κλπ. ακόμα πιο ενδιαφέρον όμως θα είναι να δούμε αν συνεχιστεί αυτή η ροή και τον επόμενο χρόνο που θα έχει αυξηθεί η τιμή του εισητηρίου.
Φτάνοντας λοιπόν μια Κυριακή πρωί στο προαύλιο του μουσείου, η λαοθάλασσα που αντικρύσαμε να περιμένει υπομονετικά στην ουρά για τα ταμεία ήταν ένα μικρό σοκ! Την επόμενη στιγμή όμως θυμήθηκα πως εμείς είχαμε βγάλει ηλεκτρονικά εισητήρια οπότε δεν υπήρχε λόγος να περιμένουμε στην ουρά. Ουφ! Μεγάλη ανακούφιση. Επιδυκνείοντάς τα λοιπόν στον securitά, προσπεράσαμε την ουρά και αφού μπήκαμε μέσα διαπιστώσαμε πως υπήρχαν ειδικά ταμεία για την θεώρηση και την έκδοση αποδείξεων των ηλεκτρονικών εισητηρίων.
Για τα εκθέματα δεν έχω να πω κάτι. Λίγο πολύ όλοι ξέρουμε τι θα δούμε σε αυτό το μουσείο και επιπλέον δεν νομίζω πως μια λεκτική περιγραφή και ειδικά από έναν άσχετο του αντικειμένου όπως εγώ, θα ήταν η καλύτερη διαφήμιση για το μουσείο.
Είναι εντυπωσιακό, με επιβλητικούς χώρους, άπλετο και μελετημένο φωτισμό, μεγάλη συλλογή εκθεμάτων και προπάντων με έξυπνο στήσιμο. Τι να πω; Για την απούσα Καρυάτιδα; Ακόμα κι ο Ιαπωνέζος μπορεί να εύκολα να καταλάβει ότι υπάρχει ένα κενό που χαλαάει την αρμονία. Για την ζωφόρο και τις μετώπες του Παρθενώνα; Ειδικά στην αίθουσα του Παρθενώνα το σκηνικό που έχουν στήσει αναδυκνείει το “μέγεθος” και τη λαμπρότητα του. Χωρίς να είμαι βέβαιος θα έλεγα πως η συγκεκριμένη έκθεση είναι στημένη σε πραγματική κλίμακα. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως η ζωφόροι και οι μετώπες είναι τοποθετημένες έτσι ώστε να περικλείουν ένα παραλληλόγραμμο με τις πλευρικές διαστάσεις του ναού, στις σωστές τους θέσεις. Όπου υπάρχουν εκμαγεία, έχουν τοποθετηθεί κι ας ξεχωρίζει η ψευτιά τους (λόγω χρώματος). Όπου λείπουν κομμάτια, οι άδειες θέσεις (κενά διαστήματα) το μαρτυρούν ευθέως. Συμπληρώστε τώρα αυτή την εικόνα δίπλα στη πραγματική που βρίσκεται δίπλα σας και έχετε ένα απίστευτο θέαμα.
Δεν ξέρω πόσα χρόνια χρειάστηκαν, πόσοι άνθρωποι δούλεψαν και τι κόστος είχε η πραγματοποίηση αυτού του μεγαλόπρεπου έργου, έχω να πω όμως, πως έμεινα κατάπληκτος με το αποτέλεσμα και πως πρόκειται για ένα μουσείο διαφήμιση για τη χώρα μας.
Αν έχω να αναφέρω κάτι αρνητικό, αυτό δεν έχει να κάνει με το μουσείο αλλά με τον περιβάλλοντα χώρο. Είναι πραγματικά αντιαισθητικό να βλέπεις αυτή την εικόνα πλαισιωμένη από μίζερες και κακόγουστες πολυκατοικίες. Αλήθεια τι κόστος έχουν οι απαλλοτριώσεις;
Σχεδιάστε λοιπόν την Κυριακάτικη βόλτα σας γύρω και μέσα στο μουσείο. Δεν θα μετανιώσετε.

ΥΓ: Το κείμενο αυτό γράφτηκε πέρυσι το χειμώνα αλλά τώρα αποφάσισα/θυμήθηκα να το δημοσιεύσω.

Τετάρτη 29 Σεπτεμβρίου 2010

view master gallery

προς τέρψη οφθαλμών

Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010

σαν να μην πέρασε μια μέρα

Το ότι δεν έχω γράψει ούτε λέξη εδώ και τρεις μήνες δεν σημαίνει πως δεν είχα θέματα, απεναντίας είχα τόσα πολλά που δεν μου άφηνα ούτε το χρόνο αλλά ούτε και τη διάθεση να ασχοληθώ με το blog. Παρ'όλα αυτά προσπαθούσα να παρακολουθώ κάποιους εκλεκτούς bloggers που καιρό τώρα έχω σταμπάρει.

Σαν απολογισμό λοιπόν αυτής της απουσίας μου θα κάνω μια αναδρομή στα κυριότερα γεγονότα που συνέβησαν. Ίσως στο μέλλον να παρουσιάσω κάποια από αυτά αναλυτικότερα.

Μια παράσταση salsa και όχι μόνο, για τη λήξη της χρονιάς χορού.




Τριήμερη αποχαιρετιστήρια εκδρομή του σχολείου σε πανάκριβο θέρετρο - σε ειδικές τιμές βεβαίως. Κάναμε ποδήλατο. Πολύ ποδήλατο!



Έκλεισαν τα σχολεία

Τέλειωσαν τα σεμινάριά φωτογραφίας! Κλαψ! Τι θα κάνω τον επόμενο χειμώνα;


Ο Πανελλήνιος όχι μόνο δεν λειτούργησε το καλοκαιρινό camp αλλά έκλεισε εντελώς (Τώρα που το γραφω είναι και πάλι ανοιχτός και απ'ότι μαθάινω λειτουργεί κανονικά χρωστώντας όμως σε ολο το κόσμο!).

Ο Μόγλης ξεκίνησε τις καλοκαιρινές διακοπές παρέα με τη γιαγιά και τον παππού και σε δυο μόλις μέρες γυάλιζαν τα δόντια του και το ασπράδι των ματιών του.



Στη δουλειά ένα τεράστιο έργο ξεκίνησε να υλοποιείται. Ο εφιάλτης κάθε επαγγελματία πληροφορικής. Εικονική μεταφορά συστημάτων σε μεγάλο εξωτερικό συνεργάτη του εξωτερικοί. Ακόμα τρέχουμε.

Οι 15 μέρες οικογενειακών διακοπών που ακολούθησαν αποδείχθηκαν ωραίες άλλα λίγες. Ένα καθημερινό δίωρο στο τηλέφωνο με τη δουλεία, μαζί με την κούρασή και την τεμπελιά μου, ήταν αρκετά για να περιοριστώ σε μια ξαπλώστρα κάνοντάς τα τέλειος απαραίτητα.


Με την ευκαιρία πόσο χρεώνεται ένα δωμάτιο πανσιόν / ξενοδοχείου / camping; Πως σας φαίνεται μια τιμή 33 ευρώ το άτομο το βράδυ με πλήρη και καλή διατροφή καθώς και animation σε πολιτισμένο περιβάλλον, δηλαδή σ'ενα ξενοδοχείο 4 αστερων; Μην ξανακούσω ότι ο Έλληνας δεν μπορεί να πάει διακοπές πάνω από 5 μέρες. Ούτε και για επίπεδο υπηρεσίας δωματίων που αλλάζουν σεντόνια μια φορά την εβδομάδα. Μύκονο θέλεις αγάπη μου... τι να σου κάνω! Κι εσείς οι πονηροί θα συνεχίσετε να κλαίτε για τις αναδουλειές σας.

Οι εκδρομές μας στη Βεργίνα και στο Δίον ομολογώ πως ήταν πέρα από κάθε προσδοκία. Ειδικά η Βεργίνα! Πρόκειται για ένα τύμβο-μουσείο σκηνοθετημένο ατμοσφαιρικά και που ταυτόχρονα προκαλεί δέος. Να πάτε οπωσδήποτε.



Αντίθετά ο Παλαιός Παντελεήμονας είναι τόσο τέλειος που προσωπικά τον θεώρησα ψεύτικο. Ένα ακατοίκητο κυριολεκτικά ορεινό χωρίο, με ιδιοκτήτες επιχειρηματίες. Το ανακαίνισαν ολόκληρο διατηρώντας την παραδοσιακή εικόνα του και τελικά πρόκειται για μια τεράστια επιχείρηση καταστημάτων σουβενίρ, ταβερνών, καφέ και ξενώνων.


Ο δε Όλυμπος ανεπανάληπτος. Αν και είχα όρεξη για περισσότερη πεζοπορία, οι κυρίες δυσκολεύτηκαν να ακολουθήσουν. Τα παιδιά ως συνήθως πρώτα και καλύτερα.


Σ'αυτές τις διακοπές γνωρίσαμε τόσο κόσμο που πλέον μου είναι αδύνατο να συγκρατήσω τα ονόματά τους. Ελπίζω κάποιους να τους δούμε μέσα στο χειμώνα.

Ο Μόγλης συνεχίζει να μετουσιώνεται σε μαύρη τρύπα!

Ο δεύτερος εφιάλτης του επαγγελματία πληροφορικής είναι η μετακόμισή μιας εταιρείας χωρίς να σταματήσουν οι εργασίες της. Έγινε κι αυτό!

4 απολύσεις μέσα στο καλοκαίρι σε σύνολο 40 ανθρώπων. Τυχαίο; Δεν νομίζω! Τζέφρι τ'ακούς;

Τα σχολεία άνοιξαν! Είχα ακούσει πολλά αρνητικά σχόλια για το βιβλίο των θρησκευτικών (Γ' δημοτικού) αλλά τελικά είναι κατά τη γνώμη μου από τα πιο ουσιώδη που έχουν γραφτεί. Το βιβλίο της ιστορίας είναι μια απόλαυση (μυθολογία). Και η δασκάλα μας νέα, όμορφη και ορεξάτη! Α ναι, φέτος η αύξηση των διδάκτρων ήταν μηδενική.

Τον πολλαπλασιασμό ακόμα τον παιδεύει. Που θα πάει...

Τετάρτη 23 Ιουνίου 2010

ποιος κυβερνάει αυτή τη χώρα;

Ένας πρωθυπουργός με πατερίτσες τις οποίες μάλιστα έχει πάρει δανικές και με ειδικούς όρους χρήσης;

Μια κυβέρνηση που ακόμα και κατά τη διάρκεια μιας εθνικής κρίσης δεν κατάφερε να δείξει πως είναι συντονισμένη και πως έχει ένα κοινά αποδεκτό στρατηγικό σχέδιο;

Μια κυβέρνηση που βασίζεται στην οικονομική βοήθεια άλλων χωρών χωρίς να είναι σε θέση να διαπραγματευτεί τα ανταλλάγματα;

Ένας πρωθυπουργός ο οποίος υπερβαίνει τα όρια ενός έθνους, και κινείται σαν διαπλανητικός αστέρας; Που αφού 'έλυσε' τα προβλήματα της σοσιαλιστικής διεθνούς και της κλιματικής αλλαγής, τώρα ασχολείται με τα θέματα της βαλκανικής;

Ένας 'ηγέτης' της αξιωματικής αντιπολίτευσης που μοιάζει να τον έχει ρουφήξει μια μαύρη τρύπα;

Ο 'κυρίαρχος' ελληνικός λαός ο οποίος μόλις 2 μήνες μετά το κραχ και το μπαλατζάρισμα στο κενό, έριξε στη λήθη το δίκαιο αίτημά του για την απόδοση ευθυνών στους υπαίτιους αυτής της τραγωδίας;

Ή μήπως τελικά έχουμε μια σκιώδη κυβέρνηση, πολύ καλά οργανωμένη, η οποία είναι πανταχού παρούσα, περνάει τα μηνύματά της και κάνει πράξη τις βουλές της χωρίς ποτέ να ανοίγει να ρουθούνι; Πριν την κατονομάσω όμως πρέπει να πούμε πως αυτή η κυβέρνηση δεν δημιουργήθηκε σήμερα. Είναι δημιούργημα της μεταπολίτευσης, το οποίο φρόντισαν και στήριξαν πολλοί επίδοξοι και μη, πολιτευτές και κυβερνήτες. Ο τσαμπουκάς της δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης. Θα κλείσει τα διόδια, θα αποκλείσει πλοία, δρόμους, θα απεργήσει, θα επιβάλει την απεργία και τέλος όλοι εμείς οι 'υπόλοιποι' θα βρεθούμε με την ουδέτερη στάση μας να μας χρησιμοποιούν επικοινωνιακά και με τη σιωπή μας να φαίνεται πως επιδοκιμάζουμε τις τακτικές τους. Και πως να είναι άραγε διαφορετικά όταν υπάρχουν αρκετά παραδείγματα όπου υπερσκελίζει ακόμα και τη δικαιοσύνη; Τελειώνοντας, θα ήταν χρήσιμο να είχαμε μια ολοκληρωμένη σκέψη από τη πλευρά των ΚΚΕ και ΠΑΜΕ η οποία δεν θα αναλλωθεί σε βαρύγδουπα πράγματα όπως ο καπιταλιστικός ιμπεριαλισμός αλλά να αποδίδει με σοβαρότητα τη στρατηγική τους για την επίτευξη των εθνικών στόχων.

Πέμπτη 22 Απριλίου 2010

ο δεκάλογος του έλληνα πολίτη

Αν δεν καταλάβεις ότι...

  1. Η απόκρυψη εσόδων, η υπεξαίρεση και η σπατάλη δημοσίου χρήματος, είναι στην ουσία κλοπή της ίδιας σου της τσέπης καθώς και αρνητική υποθήκη για το μέλλον των παιδιών σου γιατί ουσιαστικά με τις πράξεις αυτές μπορεί εσύ ο ίδιος να βολεύεσαι προσωρινά αγοράζοντας ένα σπίτι, ένα αυτοκίνητο, κάνεις το "δικό σου" τέλος πάντων, παράλληλα όμως παράγεις οικονομικό πρόβλημα το οποίο μεταθέτεις στην αυριανή γενιά (ποιος άραγε θα πληρώσει τα σπασμένα; ποιος άραγε πληρώνει σήμερα τους πατεράδες μας;).
  2. Δεν μπορείς και δεν έχεις δικαίωμα βάση των παραπάνω να απαιτείς από την πολιτεία ανταποδοτικά οφέλη (υγεία, παιδεία, έργα κλπ) όταν εσύ δεν έχεις συμμετοχή στις απαιτούμενες εισφορές και πως με τον τρόπο αυτό από μόνος σου έθεσες εαυτόν εκτός κοινωνίας και δεν διαφέρεις καθόλου από τους ορισμούς των λέξεων περιθωριακός και αντιεξουσιαστής.
  3. Ζεις σε μια χώρα που κατά πολλούς θεωρείται πλούσια σε πόρους και κατ'άλλους όχι, αλλά όπως κι αν έχει, σημασία έχει τελικά ποιο είναι το προϊόν που παράγει, ποιους ενδιαφέρει και πως το προωθεί. Αν λάβεις υπόψην σου πως τα παραγόμενα προϊόντα αυτής της χώρας συγκαταλέγονται στην κατηγορία των υπηρεσιών, τότε είναι προφανές πως δεν εμπορευόμαστε τίποτα για το οποίο θα μπορούσαν να δείξουν ενδιαφέρον άλλα εξωτερικά οικονομικά συστήματα, που σημαίνει πως η ελληνική οικονομία είναι εγκλωβισμένη εντός των συνόρων της και ως γνωστόν ένα κλειστό σύστημα που δεν αλληλεπιδρά με το περιβάλλον είναι καταδικασμένο τουλάχιστον σε μαρασμό.
  4. Σε σχέση με το παραπάνω, για να τονώσεις την τσέπη σου αλλά και τη δική μας, πρέπει να φερθείς έξυπνα και να μην επαναπαύεσαι στο κτηματάκι με τις πορτοκαλιές που βρήκες από τον πατέρα σου γιατί αυτό δεν ενδιαφέρει κανέναν. Άνοιξε τα μάτια σου, δες τι είναι αυτό που είτε λείπει από την αγορά, είτε εσύ μπορείς να κάνεις καλύτερα και ξεβολέψου. Δεν χρωστάμε εμείς να πλρώνουμε τη τεμπελιά σου για να επιδοτείσαι να πετάς τα πορτοκάλια σου στη χωματερή.
  5. Ο εγωισμός σου και το κόμπλεξ που γεννήθηκες μικροαστός αφενός μας αφήνει παντελώς αδιάφορους και αφετέρου λειτουργεί ως τροχοπέδη για την προσωπική σου ανάπτυξη. Οι κουτοπονηριές και οι κρυφοπουτανιές που έχεις υιοθετήσει ως πάγια στοιχεία της συμπεριφοράς σου απέναντί μας για να ξεχωρίσεις και να διαφοροποιηθείς από τη μάζα, απλά σε σπρώχνουν παρακάτω γιατί αν δεν σέβεσαι τον εαυτό σου δεν υπάρχει περίπτωση να σεβαστείς και τα παιδιά σου.
  6. Η εμμονή σου να πιστεύεις ότι είσαι υποδυέστερος και γι'αυτό πρέπει να γλείψεις κανένα κώλο (φακελάκια, μίζες κλπ), απλώς κάνει τους άλλους Θεούς και εσένα δούλο.
  7. Το περιβάλλον σε φιλοξενεί. Δεν σου ανήκει. Γενναιώδωρο καθώς είναι, χρησιμοποιείς τους πόρους του για να επιβιώσεις.
  8. Ζεις σ'αυτή τη ριμάδα την κοινωνία με τους νόμους της ζούγκλας και όχι στον παράδεισο. Ακόμα και στη ζούγκλα όμως οι νόμοι είναι σεβαστοί απ'όλα τα ευφυή όντα και γι'αυτό υπάρχει μια ισορροπία. Οι νόμοι φτιάχνονται για να μπαίνει ένα πλαίσιο λειτουργίας σε κάθε τι που μας απασχολεί και να αντιλαμβανόμαστε όλοι τις ίδιες έννοιες. Όταν υπάρχουν διφορούμενες έννοιες είμαστε υποχρεωμένοι να τους προσαρμόζουμε. Αν δεν σου ταιριάζουν, μπορεί να έχεις και δίκιο. Κάποιοι άλλοι μπορεί να μην ταιριάζουν σε μας. Αν δεν μπορείς να το δεχτείς αυτό τότε πήγαινε στη ζούγκλα. Εκεί θα σε μάθουν τον τρόπο.
  9. Η εξουσία και οι εκπρόσωποί της δεν ήρθαν από τον Άρη ούτε είναι παιδιά του Δία. Είναι "άρχοντες" αιρετοί και κατά πάσα πιθανότητα εκλεγμένοι από εσένα. Αν για κάποιο λόγο θεωρείς ότι δεν σε σέβονται έχεις δικαίωμα να τους τιμωρήσεις ή και να τους στείλεις σπίτι τους. Την επόμενη φορά να είσαι πιο προσεκτικός. Αν πάλι πιστεύεις ότι σου χρωστούν το αρχοντιλίκι τους, τότε ξαναδιάβασε αυτό το κείμενο από την αρχή.
  10. Αν τελικά όλα τα παραπάνω σε βρίσκουν σύμφωνο, να είσαι σίγουρος πλέον πως δεν είσαι μόνος σ'αυτό το κόσμο. Αν πάλι όχι, μπορείς να κάνεις παρέα με τη μιζέρια σου.

... δεν έχουμε καμιά ελπίδα. Ούτε σαν άνθρωποι, ούτε σαν κοινωνία.